آغاز آزمایشی سرشماری ۱۴۰۵ در «هلیلان» ایلام

زهره‌السادات حائری روز چهارشنبه در گفت‌ و گو با خبرنگار ایرنا با اشاره به اهمیت نوسازی نظام آماری کشور اظهار کرد: بر پایه قانون، سرشماری نفوس و مسکن هر ۱۰ سال یک‌بار انجام می‌شود و پس از آخرین نوبت در سال ۱۳۹۵، اکنون در آستانه نهمین دوره در سال ۱۴۰۵ هستیم.

وی با بیان این‌ که رویکرد جهانی و ملی به سمت گذر از روش‌های سنتی و حرکت به سوی نظام «ثبتی‌مبنا» است، یادآور شد که در این روش به‌ جای پرسش‌های میدانی گسترده، داده‌های موردنیاز از پایگاه‌های موجود در وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی گردآوری و تجمیع می‌شود.

معاون سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی ایلام با تشریح جزئیات طرح آزمایشی گفت: این طرح از ۱۵ دی‌ آغاز شده و تا سوم بهمن‌ ادامه دارد.

حائری گفت: در استان ایلام، شهر «توحید» شهرستان هلیلان به همراه ۳۱ آبادی تابعه به‌ عنوان نمونه آزمایشی (پایلوت) انتخاب شده‌اند.

وی یادآور شد: در این طرح، همه شمارش‌ها به‌ صورت میدانی و «تمام‌شماری» انجام می‌شود و مراجعه به حدود چهار هزار و ۱۲۵ خانوار در این منطقه پیش‌بینی می‌شود.

معاون سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی ایلام با بیان این‌ که رسیدن به نظام ثبتی کامل زمان‌بر است، توضیح داد که برای سال ۱۴۰۵ روش «ترکیبی» انتخاب شده و از این‌رو بخش عمده داده‌ها از ثبت احوال، پست، فراجا، آموزش‌ و پرورش و دیگر نهادها دریافت می‌شود و برای اقلامی که منبع ثبتی ندارند، مراجعه حضوری صورت می‌گیرد.

حائری بیان کرد: اقلامی مانند «وضعیت فعالیت»، «نوع سوخت»، «جنس سازه مسکن» و شناسایی دقیق «آبادی‌های کوچک» نیازمند بازدید میدانی است و سایر داده‌ها مانند کد ملی و هویت افراد از طریق پایگاه‌های داده‌ دولت تأمین می‌شود.

وی با تأکید بر امنیت داده‌های شهروندان گفت که طبق ماده هفت قانون مرکز آمار ایران، همه داده‌های دریافتی از مردم و دستگاه‌ها «کامل محرمانه» است و تنها برای آمارهای کلی و عمومی به کار می‌رود.

معاون سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی ایلام تاکید کرد که مردم باید اطمینان داشته باشند حتی بالاترین مقام‌های قضایی نیز اجازه دسترسی به ریزِ داده‌های شخصی افراد را ندارند و این داده‌ها در «دیتاسنتر» مرکز آمار محفوظ می‌ماند.

حائری هدف اصلی از اجرای این آزمایشی را شناسایی شکاف‌های موجود میان آمارهای ثبتی و واقعیت میدانی دانست و افزود: یکی از چالش‌های اصلی، اتصال دقیق «کد ملی» به «کد پستی» و مکان‌محور کردن داده‌ها است.

وی ادامه داد: در این آزمون، ۵۶ قلم داده پرسیده می‌شود که ۵۰ مورد آن میدانی است و همچنین ابزارهای فنی، دقت سامانه مکان‌یاب (GPS)، پایداری بستر اینترنت و میزان همکاری خانوارها مورد سنجش قرار می‌گیرد.

معاون آمار و اطلاعات سازمان مدیریت ایلام به یکی از دشواری‌های آماری در روستاها اشاره کرد و گفت: پدیده «اقامتگاه دوم» در بسیاری از روستاها رایج شده به این معنا که افراد شهر ساکن هستند اما خانه‌ای در روستا دارند که تنها آخر هفته‌ها از آن بهره می‌برند.

حائری افزود: این خانه‌ها گاهی در آمار دهیاری‌ها به‌ عنوان خانوار ساکن شمرده می‌شوند که با واقعیت همخوانی ندارد و در این سرشماری آزمایشی با کمک دهیاران و افراد آگاه محلی، این موارد به‌ دقت تفکیک می‌شود تا جمعیت واقعی هر منطقه مشخص شود.

او با اشاره به ماده ۵۶ قانون مرکز آمار و مصوبه‌های دولت یادآور شد: همه وزارتخانه‌ها و نهادهای دولتی مکلفند داده‌های خود را به‌ صورت مستمر و برخط در اختیار مرکز آمار قرار دهند.

معاون آمار و اطلاعات سازمان مدیریت ایلام اعلام کرد که نتایج این آزمایش به ما کمک می‌کند تا با برآورد دقیق هزینه‌ها و شناسایی خطاهای احتمالی بهترین روش نمونه‌گیری و اجرا را برای سرشماری اصلی در سال ۱۴۰۵ طراحی کنیم.