میراث راهبردی شهید سلیمانی؛ تقویت مقاومت و افزایش هزینه حضور بیگانگان در منطقه

به گزارش روز چهارشنبه خبرنگار بین الملل ایرنا، سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی با نگاهی بلندمدت به تهدیدات امنیتی منطقه غرب آسیا، نقش بی‌بدیلی در ایجاد صلح پایدار، ثبات و امنیت ایفا کرد. او با شناخت دقیق از جریان‌های تکفیری و رقابت‌های قدرت‌های بزرگ، استراتژی جامعی برای مقابله با تروریسم طراحی کرد که اوج آن در شکست داعش در عراق و سوریه تجلی یافت.

یکی از ماندگارترین میراث‌های سردار سلیمانی، ایجاد و تقویت نیروهای مقاومت مردمی در کشورهای منطقه بود. این نیروها، برآمده از بطن مردم و برخوردار از پشتیبانی علما و مراجع، در برابر تهدیدات تروریستی ایستادگی کردند. ارتش‌های کلاسیک اغلب در برابر گروه‌های پارتیزانی ناکارآمد بودند، اما نیروهای مردمی که سردار سلیمانی سازماندهی کرد، با جانفشانی، امنیت را به جوامع بازگرداندند و جنایات گسترده گروه‌هایی مانند داعش و جبهه النصره را مهار کردند.

مدل فرماندهی نوین شهید سلیمانی، بر پایه ایمان، اعتقاد و باورهای عمیق استوار بود و چارچوب‌های سنتی جنگ را دگرگون ساخت. او نیرویی مردم‌محور پدید آورد که از سال ۲۰۰۰ به بعد، تحولات بزرگی در منطقه ایجاد کرد؛ از تقویت حزب‌الله لبنان، حماس و جهاد اسلامی فلسطین تا حشد الشعبی عراق و انصارالله یمن. این خیزش مردمی، هزینه حضور و مانور قدرت‌های بیگانه را به شدت افزایش داد و زمینه خروج نیروهای خارجی را فراهم آورد.

تفکر بلندمدت سردار سلیمانی، همکاری منطقه‌ای را تقویت کرد و دولت‌ها را به درک اهمیت نیروهای مردمی در برابر زیاده‌خواهی‌ها واداشت. امروز، حتی در غیاب او، تأثیر این جریان بر معادلات منطقه مشهود است و نقشه‌های قدرت‌های بزرگ را برهم می‌زند. مکتب حاج قاسم، نسخه‌ای کارآمد برای مدیریت تهدیدها و تضمین امنیت پایدار غرب آسیا باقی ماند.

در همین ارتباط با «حسن لاسجردی» کارشناس مسائل منطقه درباره تأثیرات تفکر و خط‌مشی سردار سلیمانی در ایجاد و گسترش صلح، ثبات و امنیت منطقه غرب آسیا گفت‌وگو داشتیم.

این کارشناس مسائل منطقه در ابتدای مصاحبه اظهار داشت: به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های سردار سلیمانی، نگاه بلندمدت وی به مبارزه با تهدیدات امنیتی و جریان‌های تکفیری بود. روشن است که در منطقه ما، نبردی پنهان اما درازمدت میان گروه‌های تکفیری و نیروهای مسالمت‌جو جریان داشته، دارد و خواهد داشت.

وی گفت: سردار سلیمانی با شناختی دقیق از این گروه‌ها، تحرکات امنیتی و رقابت‌های دستگاه‌های اطلاعاتی قدرت‌های بزرگ در منطقه، طراحی بلندمدتی برای مقابله با جریان‌های تکفیری و تندرو تدوین کرد. بهترین نمود این طراحی، مبارزه با داعش در عراق و سوریه بود که شهید سلیمانی و نیروهای همراهش در دورانی که این تهدید بزرگ امنیتی بروز کرده بود، موفق شدند جلوی آن را بگیرند.

لاسجردی افزود: نکته‌ای شاید مهم‌تر از این، ایجاد زنجیره نیروهای مردمی در منطقه است. امروز نیروهای مقاومت به‌عنوان یکی از مهم‌ترین یادگاری‌های سردار سلیمانی و پیروان اندیشه مقاومت در منطقه حضور دارند.

این کارشناس مسائل منطقه تصریح کرد: این نیروها از خاستگاه مردمی برخوردارند، از پشتیبانی مراجع و علما بهره می‌برند و مهم‌تر اینکه از بطن مردم برآمده‌اند. در بسیاری از موارد، وقتی جوامع با مشکلات امنیتی یا تهدیدات مواجه می‌شوند، این نیروهای مردمی هستند که در مناطق پرخطر حاضر می‌شوند و با جانفشانی، تهدیدها را دفع می‌کنند.

وی تأکید کرد: کشورهای منطقه عمدتاً دارای ارتش‌های کلاسیک هستند و ارتش‌های کلاسیک به‌ندرت می‌توانند با نیروهای پارتیزانی و گروه‌های تروریستی مبارزه مؤثری داشته باشند. بنابراین راه‌اندازی نیروهای مردمی و مقاومت توسط شهید سلیمانی و همکارانش، تفکری بلندمدت برای مبارزه دائمی با این تهدیدها بود که تأثیرات آن امروز کاملاً مشهود است.

لاسجردی بیان کرد: گروه‌هایی که در گذشته با تبلیغات پرهیاهو و اقدامات وحشیانه ضدبشری مانند کشتار و جنایت در منطقه جولان می‌دادند همچون داعش، جبهه النصره، انصارالدین و امثال آنها یا سرنوشت دیگری یافته‌اند یا دست‌کم دیگر خبری از آن جنایات گسترده نیست.

این کارشناس مسائل منطقه در ادامه تصریح کرد: نکته سوم و شاید مهم‌تر، مدل فرماندهی است که از یادگاری‌های سردار سلیمانی به شمار می‌رود. ظهور نیروهای جدید نیازمند مدیریت، راهبری و استراتژی بلندمدت است. سردار سلیمانی علاوه بر ایجاد سازمان و نیروی جدید، مدل فرماندهی نوینی نیز طراحی کرد که بر پایه ایمان، اعتقاد و باور استوار است و می‌تواند بسیاری از چارچوب‌های مرسوم جنگ و فرماندهی در رقابت‌های منطقه‌ای را جابه‌جا کند.

وی بیان کرد: هدف این بود که نیروی جدیدی با خاستگاه، نگاه و تأثیرگذاری نوین در منطقه پدیدار شود؛ نیرویی که امروز به نام نیروهای مقاومت می‌شناسیم. این نیروها همراه با توانایی‌ها، فناوری، ایمان و مدل فرماندهی‌شان، دست‌کم از سال ۲۰۰۰ به بعد منشأ تحولات بزرگی در منطقه شدند و حتی روندهای عادی و فرایندهای موجود را دگرگون کردند.

لاسجردی افزود: یکی دیگر از یادگاری‌های شهید سلیمانی که حتی دشمنان نیز به آن اذعان دارند، ایجاد خیزش مردمی پاک در منطقه است. این خیزش در حزب‌الله لبنان، حماس، جهاد اسلامی فلسطین، انصارالله یمن، حشد الشعبی عراق و جاهای دیگر نمود یافته و نیروهای مردمی را به میدان آورد تا در برابر زیاده‌خواهی قدرت‌های بزرگ بایستند.

این کارشناس مسائل منطقه گفت: هرچند ملاحظات سیاسی برخی حکومت‌های منطقه‌ای یا قدرت‌های فرامنطقه‌ای همچنان اجازه جولان به این قدرت‌ها را می‌دهد، اما هزینه حضور، مانور و عملیات قدرت‌های بزرگ در منطقه به‌شدت افزایش یافته است.

وی تأکید کرد: افق دید سردار سلیمانی این بود که از طریق نیروهای مردمی، زمینه خروج نیروهای بیگانه از منطقه فراهم شود؛ موضوعی که بیراه نیست و نشانه‌های آن را امروز نیز می‌بینیم. حتی در غیاب وی و یارانش مانند شهید سید حسن نصرالله و شهید ابومهدی المهندس، نوک پیکان قدرت‌های بزرگ به سمت نیروهای مقاومت نشانه رفته است؛ در لبنان، یمن، عراق و هرجا که نشانی از مقاومت باشد، تلاش می‌کنند آن را از معادلات حذف کنند. این نشان می‌دهد که آنها تأثیر عمیق این جریان را درک کرده‌اند.

لاسجردی تصریح کرد: نگاه بلندمدت سردار سلیمانی به تحولات منطقه، محصول و فضای جدیدی از همراهی و همکاری منطقه‌ای به وجود آورد. دولت‌ها و کشورهای منطقه به‌تدریج دریافتند که حضور نیروهای مردمی در ایران، عراق، یمن، سوریه، لبنان و فلسطین می‌تواند انرژی و نیروی تازه‌ای به جوامع تزریق کند و در برابر زیاده‌خواهی‌های قدرت‌های بزرگ مقاومت ایجاد کند.

این کارشناس مسائل منطقه در پایان خاطرنشان کرد: آنچه امروز در منطقه از منظر تفکر قاسم سلیمانی برجسته است، طراحی بلندمدت و کارآمد او برای مدیریت، کنترل و ایجاد نیروی جدیدی بود که نقشه‌های قدرت‌های بزرگ را برهم بزند.