دنیای علم مدیون دانش ایرانیان است*دکتر همایون مرادنژادی

در سده‌های نخستین اسلامی، شهرهایی چون نیشابور، ری، اصفهان و بغداد که در آن زمان بخشی از ایران بزرگ محسوب می‌شد، به کانون‌های برجسته علمی تبدیل شدند و دانشمندان ایرانی مسلمان بنیان علوم جدیدی را نهادند.

به خود می‌بالیم، که فرهنگ و هنر ایران و شاعران حکیمی چون سعدی، حافظ، مولوی، خیام، فردوسی، رودکی،نظامی و دیگر بزرگان، نه میراث یک ملّت، بلکه سرمایه مشترک همه ملّت‌ها هستند. این نام‌ها مرز نمی‌شناسند: زبانِ خردورزی‌اند، پل‌های صلح‌اند. دانش و دانشمندان ایرانی، نه فقط میراثی از گذشته، بلکه شالوده‌ای برای فهم دنیای امروز و امکان‌های فردای علم‌ هستند. از خوارزمی، که هندسه و ریاضیات را به سامانه‌ای منسجم بدل کرد، تا خیام، که در ریاضی و معادلات و در نجوم و تقویم درخشید و این پیام ماندگار را آشکار کرد که علم با پرسش در مورد حقیقت و نظمِ اندیشه رشد می‌کند.

ابن‌سینا نیز با پیوند حکمت، منطق و پزشکی، الگوی روشنی از ژرف‌نگری به جهان ارائه داد و «قانون» را به عنوان میراثی پایدار در پزشکی به یادگار گذاشت. رازی با تأکید بر مشاهده و آزمایش، نشان داد، که راه شناخت از سنجش و دقت می‌گذرد. فارابی نیز با درهم‌تنیدن فلسفه، منطق و حتی موسیقی، یادآور شد، که حقیقت می‌تواند در قالب‌های گوناگون نمایان شود.

بیرونی در رصدخانه‌های غزنه به مطالعه ستاره‌شناسی پرداخت و سهره وردی در فلسفه و منطق آثار ماندگاری آفرید؛ بنابراین می‌توان گفت که دنیای علم مدیون ایرانیان است.

دانشگاه‌های ایران، که در جنگ‌های اخیر به عنوان نماد پیشرفت علمی مورد تهاجم قرار گرفتند، همچون گذشته افتخار دارند، که کانون‌های اصلی رشد فناوری و قدرت‌آفرینی ملی هستند؛ این مراکز علمی نه تنها با تربیت نخبگان در حوزه‌های دفاعی و صنعتی، بلکه با تولید دانش روز در زمینه‌های پهپادی، سایبری و هوش مصنوعی، نقشی بی‌بدیل در تغییر معادلات نبرد دارند.

جنگ‌های دوازده روزه و رمضان، که میان ایران و ائتلاف آمریکا و رژیم اسرائیل درگرفت، نمادی زنده از روحیه مقاومت و ایستادگی مردم سرافراز ایران بود. در این نبردها، نیروهای مسلح و مردم با ایمانی راسخ و عزمی استوار، در برابر ابرقدرت‌های نظامی ایستادگی کردند و با وجود فشارهای بی‌سابقه، از تمامیت ارضی و عزت ملی دفاعی قاطعانه نمودند.

جنگ‌های اخیر به روشنی نشان داد، که از یک سو، قدرت همبستگی ملی و از سوی دیگر، قدرت فناوری و نوآوری‌های پیشرفته نظامی، در کنار یکدیگر، معادلات قدرت را دگرگون ساخته‌اند و روشن کرده‌اند، که ملت‌هایی، که بتوانند همبستگی درونی خود را با پیشرفت‌های تکنولوژیکی در حوزه‌های دفاعی و اطلاعاتی پیوند زنند، قادر خواهند بود نه تنها از تمامیت خود دفاع کنند، بلکه در نظم نوین جهانی نیز جایگاهی مؤثر و تأثیرگذار بیابند. از اینرو دانشگاه ایلام همه گروه های جامعه ایران عزیز را به همبستگی فرا می‌خواند.

بی‌تردید هنگامی، که اراده ملت با ایمان و فرهنگ کهن این سرزمین پیوند می‌خورد، هیچ قدرتی نمی‌تواند در برابر آن ایستادگی کند.

امید است این همدلی، آینده‌ای روشن‌تر و درخشان‌تر از گذشته را برای ایران عزیز رقم زند و بار دیگر شاهد قدرت تمدن ایران عزیز باشیم.

*رئیس دانشگاه ایلام