نظام‌نامه‌ اخذ عوارض زیست‌محیطی تنگه هرمز در دستور کار دولت است

احمدرضا لاهیجان‌زاده در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار ایرنا در ایلام اظهار کرد: با وقوع جنگ تحمیلی سوم و جنگ ۴۰ روزه و تداوم حمله‌ها به شهرهای ساحلی جنوب ایران توسط دشمن، بخش قابل توجهی از این درگیری‌ها در سواحل جنوبی و زیستگاه‌های آبی ایران رخ داده است.

وی افزود: تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین پهنه‌های راهبردی کشور است و دشمن نیز چشم طمع به این منطقه و منابع ایران دارد و ناامنی‌های ایجاد شده افزون بر خسارت‌های انسانی و شهادت هموطنان، آسیب‌های قابل توجهی به محیط‌زیست دریایی منطقه وارد کرد که ابعاد آن هم‌تراز خسارت‌های اقتصادی است.

وی بیان کرد: بنا بر تصمیم دولت، هزینه جبران خسارت‌های زیست‌محیطی وارده به خلیج فارس و دریای عمان از محل خدمات ارائه شده به کشتی‌های عبوری تنگه هرمز دریافت خواهد شد.

لاهیجان‌زاده ادامه داد: سالانه بیش از ۲۲ هزار نفتکش از این مسیر آبی عبور می‌کنند و این ترددها به طور طبیعی آلودگی‌هایی را به همراه دارد و آبراهه خلیج فارس از حساس‌ترین زیستگاه‌های جهان به شمار می‌رود و وجود جنگل‌های حرا و بسترهای مرجانی، غنا و ضرورت حفاظت ویژه از این منطقه را دوچندان کرده است.

معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست توضیح داد: مبالغ دریافتی برای جبران خسارت‌های زیست‌محیطی و احیای زیستگاه‌های آسیب‌دیده هزینه خواهد شد و برای اجرای این موضوع نظام‌نامه‌ای تدوین شده که در آن سهم هر کشتی بر اساس نوع، تناژ و محموله مشخص شده است.

لاهیجان‌زاده ادامه داد: این نظام‌نامه اکنون در دولت در حال بررسی است و پس از آن برای تصویب به مجلس شورای اسلامی ارسال خواهد شد.

آلودگی نفتی ۲۴۰ کیلومتر از سواحل هرمزگان در جنگ ۴۰ روزه

وی بیان کرد: در جریان جنگ ۴۰ روزه به عنوان مثال حدود ۲۴۰ کیلومتر از سواحل استان هرمزگان به مواد نفتی آلوده شد و جزایر جنوب ایران از جمله لاوان که یکی از زیباترین و ارزشمندترین زیستگاه‌های جزیره‌ای کشور است، با آلودگی شدید نفتی روبه‌رو شد.

وی ادامه داد: در نقاطی که کشتی‌ها هدف حمله قرار گرفتند، همکاران سازمان حفاظت محیط‌زیست در استان‌های بوشهر و هرمزگان تا حد امکان در محل حاضر شدند و مستندسازی خسارت‌ها را انجام دادند.

معاون محیط‌زیست دریایی گفت: برآوردهای نخستین خسارت‌ها انجام و به مراجع مربوط ارسال شده است، اما این ارقام نهایی نیست.

وی افزود: بخشی از آلودگی‌ها در بسترهای مرجانی قرار دارد که برای تعیین میزان دقیق خسارت نیازمند عملیات غواصی و بررسی‌های تکمیلی است.

سرعت پسروی دریای خزر سه برابر شده است

لاهیجان‌زاده همچنین گفت که از ۲۰ سال پیش تا ۲۰۲۰ میلادی، متوسط کاهش تراز آب دریای خزر سالانه حدود ۷.۵ سانتی‌متر بود و از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ این روند شدت گرفته و میزان پسروی سالانه به حدود ۲۰ سانتی‌متر و سه برابر میانگین ۲۰ سال گذشته رسیده است.

معاون محیط‌زیست دریایی ادامه داد: این پدیده پسروی آب دریای خزر در سواحل روسیه، قزاقستان و جمهوری آذربایجان به دلیل عمق کمتر آب بسیار مشهود است.

وی گفت: در ایران نیز این عقب‌نشینی در سواحل گلستان، به‌ ویژه بندرترکمن و گمیشان و همچنین در بخش‌هایی از سواحل مازندران و گیلان دیده می‌شود.

لاهیجان‌زاده افزود: در برخی مناطق گلستان چند کیلومتر و در سواحل مازندران و گیلان بین ۱۰۰ تا ۵۰۰ متر عقب‌نشینی ثبت شده است و کاهش تراز آب، تردد کشتی‌ها را با مشکل مواجه کرده و بنادر کشور را زیر تاثیر قرار داده است.

معاون محیط‌زیست دریایی گفت: قطع ارتباط تالاب‌های ساحلی با دریا از دیگر پیامدهای این پدیده است که می‌تواند خسارت‌های جدی به تنوع زیستی دریای خزر وارد کند.

وی افزود که تغییر اقلیم، افزایش دما، تشدید وزش باد و کاهش آورد رودخانه‌ها به‌ ویژه رود ولگا در روسیه از مهم‌ترین عوامل کاهش تراز آب دریای خزر هستند.

تدوین برنامه جامع سازگاری با کاهش تراز آب خزر

لاهیجان‌زاده ادامه داد: برنامه جامعی با همکاری سازمان برنامه و بودجه، دفتر آمایش سرزمین، دستگاه‌های اجرایی و دانشگاه‌ها تهیه شده که حدود یک ماه پیش نهایی و در آن برنامه‌های مختلفی تا سال ۲۰۵۰ پیش‌بینی شده است.

معاون محیط‌زیست دریایی افرود که در این برنامه وظایف دستگاه‌هایی مانند سازمان بنادر، استانداری‌ها، شهرداری‌ها و مجموعه‌های بهره‌بردار از آب دریا مشخص شده است و همچنین یک برنامه همکاری بین‌المللی میان پنج کشور ساحلی دریای خزر نیز پیش‌بینی شده است.

۱۶ اقدام برای نجات خلیج گرگان تعریف شده است

لاهیجان‌زاده بیان کرد: مهم‌ترین تالابی که از کاهش تراز آب خزر آسیب می‌بیند، میانکاله و خلیج گرگان است و لایروبی آبراهه اتصال خلیج گرگان به دریای خزر انجام شده، اما این اقدام تنها یک راهکار موقت بوده است.

معاون محیط‌زیست دریایی یادآور شد که بسته جامعی در ستاد ملی تالاب‌ها تصویب شده که شامل ۱۶ فعالیت برای نجات خلیج گرگان است.

وی افزود: ساخت ایستگاه پمپاژ برای انتقال آب خزر به خلیج گرگان و میانکاله یکی از مهم‌ترین این طرح‌ها است و مطالعات این پروژه هفته پیش به پایان رسید و برای مراحل اخذ مجوز ماده ۲۳ و تامین اعتبار ارسال شده است.

لاهیجان‌زاده اظهار کرد: اجرای این پروژه دو تا سه سال زمان خواهد برد و طرح انتقال آب به تالاب گمیشان نیز حدود ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد که پیش‌بینی می‌شود تا دی‌ماه ۱۴۰۵ به بهره‌برداری برسد.

وی توضیح داد که برنامه‌های مشابهی برای تالاب‌های کانون‌های ریزگرد مانند هورالعظیم وجود دارد و هفته پیش در با هماهنگی استانداری و سازمان آب و برق خوزستان با رهاسازی حقابه، آب مناسبی وارد هورالعظیم و شادگان شد.

ذخیره آب دریاچه ارومیه به حدود چهار میلیارد مترمکعب رسید

لاهیجان‌زاده در ادامه گفت که بارش‌های مناسب از روزهای پایانی آذر ۱۴۰۴ که بیش‌تر به صورت برف بود، شرایط دریاچه ارومیه را بهبود بخشید.

وی بیان کرد: حجم آب دریاچه که در دوره خشکسالی به حدود ۶۰ میلیون تا ۲۵۰ میلیون متر مترمکعب رسیده بود، اکنون به نزدیک چهار میلیارد مترمکعب افزایش یافته است.

معاون محیط‌زیست دریایی افزود: لایروبی رودخانه‌ها، مدیریت رهاسازی آب سدها و کنترل سر دهنه‌ها نقش مهمی در هدایت آب به دریاچه داشته است.

وی اضافه کرد: بر پایه پیش‌بینی سازمان هواشناسی، انتظار می‌رود بارش‌های پاییز و زمستان ۱۴۰۵ نیز مناسب باشد و هدف‌گذاری این است که حجم آب دریاچه در بهار آینده به حدود ۶ تا ۷ میلیارد مترمکعب برسد.

لاهیجان‌زاده تاکید کرد: احیای دریاچه ارومیه تنها با اتکا به بارندگی ممکن نیست و مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی، همکاری وزارت جهاد کشاورزی و وزارت نیرو، راهکار اصلی حل این بحران است.

برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی عامل تشدید فرونشست زمین

معاون محیط‌زیست دریایی سازمان حفاظت محیط‌زیست اظهار کرد: برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی و فعالیت چاه‌های غیرمجاز خسارت‌های سنگینی به آبخوان‌های کشور وارد کرده و حدود یک میلیون حلقه چاه مجاز و غیرمجاز در کشور شناسایی شده که از این تعداد ۴۹۰ هزار حلقه چاه‌های غیرمجاز است.

وی ادامه داد: مجموع کسری مخازن آب زیرزمینی کشور بین ۱۵۰ تا ۱۶۰ میلیارد مترمکعب تجمعی کسری آبخوان و سفره‌های آب زیرزمینی برآورد می‌شود و جبران این کسری به مدیریت اصولی کشاورزی، صنعت و بارندگی‌های مناسب در سال‌های طولانی نیاز دارد.

لاهیجان‌زاده گفت: فرونشست زمین اکنون در ۳۰ استان کشور رخ داده و تنها استان گیلان هنوز با این پدیده مواجه نیست.

وی بیان کرد: در اصفهان حتی فرونشست به داخل شهر هم سرایت کرده است و مناطق جنوبی تهران از مهم‌ترین نقاطی هستند که آثار فرونشست در آن‌ها به شکل جدی دیده می‌شود.

تالاب‌های کوچک ایلام نیازمند حفاظت ویژه

لاهیجان‌زاده گفت: تالاب‌های ایلام در زمره ریز اقلیم‌ها قرار دارند و این استان دارای تالاب‌های کوچک اما ارزشمندی است که نقش مهمی در ایجاد اقلیم محلی و زیستگاه پرندگان مهاجر دارند.

وی بیان کرد: در کنار این تالاب‌ها، دریاچه پشت سد سیمره و پهنه آبی پشت سد کرخه نیز از مهم‌ترین زیستگاه‌های آبی استان به شمار می‌روند.

معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست ادامه داد: پهنه آبی پشت سد کرخه بیش از ۱۳ هزار هکتار گستره دارد و هر دو زیستگاه از ارزش محیط‌زیستی بالایی برخوردار هستند.

وی گفت: این مناطق باید در قالب محدوده‌های مورد حفاظت قرار گیرند تا امکان صیانت بیشتر از این زیستگاه‌های ارزشمند فراهم شود.

معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست برای تکریم و معارفه مدیران پیشین و جدید محیط‌زیست ایلام به استان سفر کرده است.