مهمترین عناوین روز

جستجو در سایت


 

 

پویاخبر – مهتاب رضایی فر - اقوام متمدن دوران باستان بویژه سومری ها، آشوری ها و بابلی ها در حدود۴۵۰۰سال پیش در سرزمین میان رودان«محل عراق کنونی» با برخی مواد نفتی که در دریاچه قیر بدست می آمد،آشنایی داشتند. آنان از خود قیر به عنوان ماده غیرقابل نفوذ استفاده می کردند.


رومی ها و یونانی ها نیز مواد قیری را برای غیرقابل نفوذ کردن بدنه کشتی ها بکار می بردند.همچنین برای آشنایی و گرم کردن نیز از آن بهره می جستند.با توسعه و پیشرفت تکنولوژی حفاری در اواسط قرن نوزدهم میلادی و تکنولوژی تقطیر و پالایش نفت در اواخر قرن نوزدهم و استفاده از آن در موارد غیرسوختی،جهش حیرت آوری بوجود آمد به طوری که امروزه صنایع پتروشیمی نقش اساسی و بنیادی در رفع نیاز عمومی جامعه برعهده دارد.نفت و‌ مشتقات آن نه تنها در برآورده کردن نیازهای انسان در زمینه سوخت،انرژی و الیاف نقشی بنیادی دارد؛بلکه پیدایش و تکامل صنایع گوناگون مهمی را موجب شد.
همزمان با پالایش نفت خام، کاربرد موتورهای درون سوز جنبه عمومی پیدا کرد و میلیون ها ماشین بنزین سوز به بازار عرضه شد. امروزه فرآورده های نفتی علاوه بر مصرف در زمینه وسایل نقلیه، روغن موتور و... در تهیه بسیاری از قطعات مورد نیاز ساخت وسایط نقلیه،نقش برجسته و ارزنده ای دارد و تلاش بر این است تا بدنه اتومبیل را از مواد پلاستیکی که آن ها را پلیمریزاسیون ترکیبات نفتی می توان به دست آورد بسازند؛فرآورده های نفتی در تهیه سوخت موشک های هدایت کننده فضانوردها،ماهواره ها و حتی در ساخت بسیاری از قطعات داخلی آنها کاربرد اساسی دارد.ماده اولیه بیشتر داروها و‌ حتی آنتی بیوتیک ها از ترکیبات نفتی مشتق می شود بویژه تقریبا تمام مواد پاک کننده، باکتری کش ها و... از مشتقات نفتی و محصولات پتروشیمی است؛ صنعت پتروشیمی در واقع بخشی از صنایع شیمیایی است که فرآورده های شیمیایی را از نفت یا گاز طبیعی تولید می کند؛ البته برخی از ترکیبات شیمیایی ساخته شده از نفت و گاز از سایر سوخت های فسیلی مانند زغال سنگ یا منابع تجدید پذیر مانند ذرت، میوه خدا یا نیشکر نیز بدست می آیند. امروزه فرآورده های نفتی علاوه بر مصرف در زمینه سوخت وسایل نقلیه، روغن موتور و... در تهیه بسیاری از قطعات مورد نیاز ساخت وسایل نقلیه نقش کلیدی و بارزی دارد.
 بر اساس مطالعات انجام شده حدود۱۱درصد ذخایر مستقل گاز کشور معادل۱۴تریلیون فوت مکعب و همچنین بیش از۳/۵درصد ذخایر نفت خشکی ایران؛معادل۱۱/۸۷میلیارد بشکه،در استان ایلام واقع شده است به عبارت دیگر استان گاز خیز ایلام بعد از عسلویه بزرگترین ذخایر گازی کشور را داراست و در رتبه دوم در رنکینگ گاز ایران جای گرفته است‌. ولی متأسفانه به دلیل اینکه در سالیان گذشته از این پتانسیل و ظرفیت عظیم بوسیله آزمون و خطای مدیران که قاطبه آنها مدیران پروازی بوده اند و به دلیل عدم استفاده بهینه و درست از منابع و به ویژه نیروی انسانی متخصص، جوان، کارآمد و با تحصیلات مرتبط آکادمیک و پیگیر نبودن جدی نمایندگان مردم شریف استان ایلام در مجلس شورای اسلامی این حلقه مفقوده صنعت ایلام به لحاظ موقعیت صنعتی و ژئوپلتیکی ایلام که پل پرتاب و در مدار قرار دادن استان برای تراز توسعه و پیشرفت است مغفول مانده است و عزم جدی می طلبد تا سکاندار جدید ایلام با گماشتن مدیران توانمند، کارآمد، جوان و بومی با تحصیلات مرتبط دانشگاهی و عدم تکرار آزمون و خطاهای مکرر که بلای جان صنعت بزرگ پتروشیمی ایلام شده است با تعیین نقشه راه و اطلس جامع این صنعت بزرگ این چالش اساسی پیش پای توسعه استان که آن را در ادوار گذشته به حاشیه فرآیند توسعه رهنمون ساخته حل و مرتفع سازد.
استان ایلام با۱۹۰۸۶کیلومتر مربع،حدود۴/۱درصد مساحت کل کشور است که بر اساس سرشماری نفوس و مسکن سال۱۳۹۵هجری شمسی جمعیت ایلام۵۸۰۱۸۵ هزارنفر بوده است؛استان ایلام از جنوب با خوزستان،از شرق با لرستان،از شمال با کرمانشاه و از غرب با۴۲۰کیلومتر مرز مشترک با عراق همسایه است؛ شهرهای عمده استان ایلام: ایلام، چرداول، ایوان، دره شهر، مهران، آبدانان، بدره، چوار، سیروان و هلیلان است. مرکز استان شهر ایلام است که به خاطر زیبایی های طبیعی فراوانش به«عروس زاگرس» و در کتیبه های بابلی به آلامتو«سرزمین طلوع خورشید»در عیلام باستان شهره است.به طور کلی نواحی شمالی و شمال شرقی ایلام کوهستانی است و نواحی جنوب غربی و مغرب آن از اراضی پست و کم ارتفاع تشکیل شده است.
استان ایلام با برخورداری از محصولات نامطلوب عدم توسعه سناریوی بعضی دوگانگی ها و عدم تعادل هاست؛این دوگانگی ها در ابعاد مختلف اقتصادی،اجتماعی،سیاسی و...نمود یافته است که از یک طرف استان هایی چون تهران،اصفهان،مرکزی،شیراز،تبریز و...قد علم کرده و از طرف دیگر استان های ایلام، سیستان و بلوچستان، کردستان، لرستان، کهکیلویه و بویراحمد و... سر برآورده است. پدیده های شومی چون فقر، محرومیت، بیکاری پنهان و ‌مزمن، فقدان فرصت های اشتغال، مهاجرت اجباری به سایر استان ها، اعتیاد، بالا رفتن تصاعدی طلاق در سال های اخیر که برای خانواده ها مسأله ساز شده است و خودسوزی که پس از ساخت فیلم«بمانی» بوسیله داریوش مهرجویی کارگردان شهیر سینمای ایران در هفت چشمه ایلام در سال۸۰، در دهه۹۰ تا کنون بیشتر به خودکشی تغییر چهره داده است و با افزایش بی رویه و سرسام آوری«خودکشی با قرص برنج»روبه رو شده است که به گفته دکتر موسی نژاد استاد دانشگاه آزاد اسلامی ایلام میزان خودکشی در چند سال گذشته در ایلام و۱۰شهرستان تابعه آن به طرز اسفناکی بالاتر رفته است که واقعا فاجعه است به طوری که بر حسب جمعیت استان که کوچکترین استان کشور از این مقیاس است در کشور در صدر رنکینگ این معضل اجتماعی قرار گرفته است و آمار مرگ و میر بر اثر کرونا که از عدد۱۰۰۰در این بازه۲۰ماهه گذشته است مزید بر علت شده و باعث کم انگیزگی و‌کم توجهی مسوولان به آسیب های اجتماعی که پیشتر در بالا ذکر آن رفت شده است.
این آسیب های کلان و فاکتورهای عدم توسعه و توسعه نیافتگی بر گرده ساکنان آن سنگینی می کند؛این در حالی است که امروزه نیاز به رشد و توسعه مترادف با خروج از فرایند زندگی معنی شده است.استانی که از نظر توزیع فضایی یکی از چهره های محروم و از مناطق توسعه نیافته و به عبارتی دقیق تر کمتر توسعه یافته کشور نسبت به سایر مناطق کشور قلمداد شده و به شمار می رود که دهستان زردلان شهرستان تازه تأسیس هلیلان  با فاصله۲۲۰کیلومتری از مرکز ایلام بدون اغراق شاید آخرین نقطه دنیا باشد که هنوز امکانات ابتدایی زندگی در روستاهای گلدره،شاران میدر،باغ،چنارآباد و...هم در دسترس مردم نیست و مردم این منطقه با دامداری اندک و تهیه ذغال از جنگل های منطقه روزگار می گذرانند.
علیرغم تلاش هایی که در مناطق و شهرستان های مختلف آن صورت گرفته هنوز ناهمگونی و نابرابری در جذب فرصت های زندگی انسانی تر و به طور کلی پارادوکس هایی را با توجه به موقعیت جغرافیایی و توپولوژی خاص در خود می پروراند؛برخی از این فاکتورها ساختاری بوده و ریشه در ساختار اقتصادی،اجتماعی،سیاسی و موقعیت ژئوپلتیک این استان دارد و در واقع بازخورد داخلی داشته و بعضی دیگر دستاورد و کارکرد سیاست ها و راهبردهایی بوده که توسط دولتمردان مرکزی و محلی در این منطقه آزمون شده اند.غبار محرومیت چهره خسته و متفکرانه این استان را که محصول بی توجهی و کارکرد ناکارآمد سیاست ها و استراتژی های گزینشی مقامات امر و برخورد کلیشه ای و متعصبانه ناشی از فقدان درک اصولی و منطقی منطقه و نیز عدم شناخت دقیق شرایط آن می باشد این استان را به صورت اندام واره ای نامتعادل و نامتجانس از اندام و‌ کلیت اقتصادی کشور درآورده است که متعاقبا چالش های را فراروی زمینه ها و دستبردهای توسعه استان قرار داده است و هزینه های فرصت از دست رفته و زیان های انسانی جبران ناپذیری برای منطقه دربرداشته به گونه ای که فرایند و پویش جامع توسعه را در این استان چندین دهه نسبت به مناطق و استان های دیگر کشور عقب انداخته و دوگانگی هایی را موجب شده که اثرات آن در بخش های مختلف استان مشاهده می شود.
استان ایلام دنیایی از بیکاری مزمن است.بیکاری پنهان،فقر افتصادی،تبعیض های سیاسی و به طور کلی فاکتورهای توسعه نیافتگی،بیانگر اکثریت قریب به اتفاق مردم و ساکنان آن است.به علت بیکاری از نیروهای مولد استفاده نمی شود و سرمایه های انسانی به خارج از استان و کشور مهاجرت می کنند،اکثر مردم به سبب پیدا نکردن شغل مناسب و درخورشان تنگ دست بوده و قادر به برآوردن نیازهایشان نیستند؛سرمایه گذاری به دلیل تصور مبهم ریسک سیاسی بالای عدم برگشت سرمایه دچار رکود و کساد می شود که فرایند اشتغال را مختل و با چالش های اساسی روبه رو کرده است.
این استان علیرغم برخورداری از استعدادها و زمینه های توسعه،از توسعه ملی سود چندانی نبرده و به حاشیه فرایند توسعه رهنمون شده است.از این رو توزیع فضایی بهینه و مناسب تر از استراتژی ها و برنامه های توسعه در راستای هدایت پتانسیل ها به این استان ضرورت یافته مستلزم توجه بیشتر و نیازمندی های توسعه می باشد.توسعه در واقع فرایندی چند بعدی با ابعاد اقتصادی،اجتماعی،سیاسی،فرهنگی و... و دربرگیرنده مجموعه فعالیت ها و اقداماتی است که برای هدایت جامعه در جهت بهبود سطح زندگی مردم براساس نظام ارزشی موردپذیرش جامعه لازم است و در صورتی معقول و معنی دار خواهد بود که موجب بهبود شرایط زندگی همه مردم شود.بدون شک تحقق چنین هدفی در ایران با توجه به تورم جمعیت،تحریم،مشکلات معیشتی،تروریسم تمام عیار اقتصادی ایالات متحده پس از خروج یکجانبه و افراطی از معاهده برجام در۱۸اردیبهشت۹۷ و ...به طور کلی عدم تعادل ها و دوگانگی هایی که در سطح ملی گریبانگیر جامعه است؛مستلزم برنامه ریزی های میان مدت،دراز مدت و بهبود سطح زندگی مردم و ارتقاء استاندارد زندگی و متعاقب رسیدن به اهداف توسعه است.
این برنامه ریزی که اکنون دولت سیزدهم از بدو استقرار با شعار بنیادی و راهبردی«مبارزه با ناکارآمدی و فساد»پیگیر بجد آن است بایستی ابعاد مختلفی را در برگیرند که رسیدن به این مقصود مستلزم ترکیب بهینه فعالیت ها در ابعاد مختلف است؛مسأله ای که در ادوار مختلف و دولت های گذشته تا قبل از تشکیل دولت سیزدهم در این رابطه وجود دارد این است که برنامه ریزی ها در ایران اغلب در سطح ملی صورت گرفته و کلیه تصمیمات مربوط به این برنامه ها در این سطح اتخاذ شده است و اقدامات عملی در قالب بخش هایی مانند کشاورزی،دامپروری،صنعت،بهداشت،آموزش و پرورش و...صورت می گیرد اینکه این بخش ها چگونه توسعه پیدا می کند و جهت توسعه آنها چقدر باید هزینه کرد بوسیله سیاست مداران،برنامه ریزان و دولتمردانی که در پایتخت مستقر هستند تعیین و تبیین می شود.در این رابطه استان های مختلف کشور ناگزیر به قبول و پذیرش تصمیمات اتخاذ شده در مرکز هستند.
از عدم توجه برنامه های ملی به استعدادها و محدودیت ها و استان های کمتر توسعه یافته و کمتر برخوردار از مواهب توسعه این خروجی حاصل شده که باعث رشد و توسعه برخی استان ها و عقب ماندگی و عدم توسعه مناسب در سایر آنها شده است.اغلب نیازهای مناطق خاصی برآورده شده که به عدم تعادل نسبی در توسعه ساختارها بین آنها منجر شده است.
از ظاهر این عدم تعادل ها همانا توزیع نابرابر درآمد،فرصت های اشتغال،عدم تعادل فیزیکی و کالبدی در بین استان های مختلف کشور است از طرفی تأکید فراوان این برنامه ها بر رشدکلی اقتصاد و توزیع متناسب فعالیت های اقتصادی توجه چندانی مبذول نشده است که این امر منجر به تمرکز بسیاری از فعالیت های اقتصادی در یک یا چند استان خاص شده و توسعه بیشتری را در این استان ها پدید آورده در حالی که دیگر استان ها از مواهب توسعه بهره چندانی نبرده اند؛این مسأله یکی از دلایل عدم توفیق برنامه های ملی در مشارکت دادن و کارایی مردم استان ایلام بوده است و یکی دیگر از مشکلات عدم آسیب شناسی ساختاری و برنامه ریزی هدفمند برای رفع آن،تهیه اطلس جامع و بخصوص انتخاب مدیران پروازی در دولت های نهم،دهم،یازدهم و دوازدهم و آزمون کم نتیجه و کم اثر آنها در این استان بوده است؛اما خوشبختانه اینکه می گویند و گفته می شود:«انسان با امید  زنده است و زندگی می کند.»همین طور هم شد و با پیروزی قاطع گفتمان«مبارزه با ناکارآمدی و فساد»در انتخابات۲۸خرداد۱۴۰۰ و انتخاب دکتر سید ابراهیم رئیسی به عنوان رئیس جمهور مردم ایران که کارنامه درخشانی در راستای کارآمدی و فسادستیزی قبل از ریاست جمهوری در قوه قضائیه داشت امیدها،شور و نشاط مضاعف به محاق رفته جامعه بر اثر تحریم ها و تروریسم تمام عیار اقتصادی و به تبع آن مشکلات معیشتی و علی الخصوص استان همیشه در صحنه ایلام بازگشته است و آدینه۲مهرماه و مصادف با سالروز گرامیداشت دفاع مقدس در چهارمین سفر استانی دولت سیزدهم،ایلام میزبان رئیس جمهوری بود و این نوید و بارقه امیدی برای طلایه داران هشت سال حماسه و ایثار که پیشانی عتبات عالیات و شاراه کربلای معلا در آستانه اربعین حسینی است تا با برنامه ریزی های اصولی و مدون راه برون رفت ایلام از محرومیت و توسعه نیافتگی کم کم هموار شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Back to Top

Template Design:Dima Group