چوپان دروغگو زیر آتش متحدان دیرینه

به گزارش روز سه‌شنبه ایرنا، فارن پالیسی در گزارشی نوشت: در شبکه‌های اجتماعی به یک شوخی تبدیل شده بود؛ این‌که دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا، تقریباً هر روز اعلام می‌کرد توافقی با ایران برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز در آستانه نهایی شدن است؛ اعلامیه‌هایی که اغلب به شکلی مشکوک درست پیش از آغاز معاملات بازارها منتشر می‌شد.

اما چند ساعت بعد، هر دو طرف این گزارش‌ها را تکذیب می‌کردند و همه چیز به وضعیت پیشین بازمی‌گشت. این اتفاق آن‌قدر تکرار شد که یکی از روزنامه‌نگارانی که منبع بسیاری از این گزارش‌ها بود، از سوی همکار دیگری به «چوپان دروغگوی توافق ایران» تشبیه شد.

با این حال، اکنون به نظر می‌رسد توافقی ــ یا دست‌کم ایده یک توافق ــ سرانجام شکل گرفته است؛ توافقی که هم عملیات نظامی در همه جبهه‌ها را متوقف می‌کند و هم به محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا پایان می‌دهد. با وجود آن‌که جزئیات چندانی منتشر نشده، تردیدی نیست که وجود چنین توافقی بهتر از نبودن آن است.

فارن پالیسی نوشت: اما در شرایطی که ترامپ تلاش کرده آمریکا را از جنگی که با ایران آغاز کرده بود خارج کند و ظاهرا سرانجام در این مسیر موفق شده است، پرصداترین منتقدان او احتمالا همان افرادی خواهند بود که در وهله نخست او را به سمت این جنگ سوق دادند.

هرچند رسیدن به این نقطه دو ماه آتش‌بس شکننده و پرتنش را پشت سر گذاشت، اما هر دو طرف انگیزه‌هایی برای حرکت به سمت توافق داشتند. برای آمریکا و همچنین اقتصاد جهانی، ذخایر راهبردی و سایر اقدامات جبرانی باعث شده بود قیمت نفت در سطحی نسبتا کنترل‌شده باقی بماند.

با این حال، کارایی این اقدامات به مرور زمان کاهش می‌یافت و در نتیجه هزینه‌ها و نرخ تورم بیش از پیش افزایش پیدا می‌کرد. اقتصاد ایران نیز وضعیتی مشابه داشت؛ اقتصادی که با وجود بمباران‌ها و محاصره صادرات نفت از سوی آمریکا عملکردی فراتر از انتظار نشان داده بود، اما به احتمال زیاد در صورت ادامه بحران با فشارهای بیشتری روبه‌رو می‌شد.

این نشریه با اذعان به تاب‌آوری ایران ادامه داد: به سختی می‌توان ادعا کرد که این توافق برای آمریکا یک توافق مطلوب است. وضعیتی که عملا به معنای اعطای امتیاز از سوی آمریکا در ازای بازگشت به شرایط پیش از جنگ در تنگه هرمز خواهد بود. اما در عین حال، احتمالا این بهترین توافقی است که می‌توانست حاصل شود. ایران بسیار بهتر از آنچه پیش از آغاز درگیری تصور می‌شد در برابر فشارهای نظامی و اقتصادی آمریکا مقاومت کرده و با اعمال کنترل بر تنگه هرمز توانسته است اهرم فشاری قابل‌توجه به دست آورد.

در نتیجه، کاخ سفید با انتقادهای گسترده دموکرات‌ها در کنگره و رسانه‌ها روبه‌رو شده است. این انتقادها نیز چندان بی‌دلیل نیست. کل جنگ به یک شکست سیاسی و راهبردی تبدیل شد؛ درگیری نظامی غیرضروری‌ که بنا بر برخی برآوردها جان ۱۳ آمریکایی را گرفت، بیش از ۷۰ میلیارد دلار هزینه بر جای گذاشت، تورم مصرف‌کنندگان را به ۴.۲ درصد رساند و موقعیت دیپلماتیک آمریکا را نسبت به گذشته تضعیف کرد.

دموکرات‌ها همچنین تاکید می‌کنند که این جنگ در عمل، درستی توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵(۱۳۹۴ خورشیدی) را به عنوان یک مصالحه ضروری ثابت کرده است؛ چرا که حتی با وجود وقوع جنگ آشکار نیز دستیابی به توافقی بهتر آسان نبود. برای نمونه، حکیم جفریز رهبر اقلیت دموکرات در مجلس نمایندگان آمریکا، ترامپ را به دلیل لغو «بی‌ملاحظه» توافق هسته‌ای به شدت مورد انتقاد قرار داده است.

دموکرات‌ها فرصت فراوانی برای طرح این انتقادها خواهند داشت. بر اساس قانون، کنگره آمریکا حق دارد مفاد هر توافق مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران را بررسی و درباره آن تصمیم‌گیری کند. بحث‌ها پیرامون قانون بازبینی توافق هسته‌ای ایران در سال ۲۰۱۵ بسیار جنجالی و تنش‌زا بود و می‌توان تصور کرد که اکنون این مناقشات تا چه اندازه شدیدتر خواهد بود.

فارن پالیسی افزود: اما برای کاخ سفید، دردناک‌ترین اعتراض‌ها احتمالا همچنان از سوی کسانی مطرح خواهد شد که از ابتدا خواهان جنگ بودند و هنوز هم با هرگونه مصالحه مخالفت می‌کنند.

مارک دوبوویتز مدیر بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، هفته گذشته اعلام کرد: «نبود توافق بهتر از یک توافق بد است.» او پس از اعلام توافق نیز خواستار صبر برای روشن شدن جزئیات شد و هشدار داد که نباید به سرعت درباره آن قضاوت کرد.

حتی اگر فرض کنیم توافق اعلام‌شده روز یکشنبه پایدار بماند، این استدلال‌ها تا حدی یادآور این ضرب‌المثل هستند که «کمونیسم واقعی هرگز اجرا نشده است». این افراد در واقع معماران سیاست «فشار حداکثری» دولت نخست ترامپ علیه ایران بودند؛ سیاستی که به هیچ توافقی منجر نشد. آن‌ها همچنین از طراحان جنگ دولت دوم ترامپ علیه ایران محسوب می‌شوند؛ جنگی که نه به توافق انجامید و نه به فروپاشی حکومت ایران.

با این وجود، همین افراد امروز پرصداترین منتقدان توافق با ایران هستند؛ کسانی که حتی پیش از نهایی شدن آن، توافق را ضعیف و غیرضروری توصیف می‌کردند و انتقادهایشان که به‌طور گسترده در شبکه فاکس‌نیوز و سایر رسانه‌ها بازتاب یافته، بیش از هر چیز بر ترامپ فشار وارد خواهد کرد.

در این گزارش آمده: بعید است کسی از این کاخ سفید و به‌ویژه از شخص رئیس‌جمهور آمریکا انتظار خودانتقادی داشته باشد. اما کسانی که رئیس‌جمهور آمریکا را به سمت جنگ هدایت کردند، اکنون او را به خاطر پایان دادن به آن سرزنش می‌کنند. آیا جزئیات این توافق نشان خواهد داد که ترامپ سرانجام شجاعت ایستادگی در برابر آنان را پیدا کرده است؟