ترامپ با شخصی کردن امر سیاسی دچار خطای محاسباتی شد/ شکست دشمن نباید منجر به ساده‌سازی شود

«محمدرضا طالبی‌نژاد»، در گفت‌وگو با خبرنگار سیاسی ایرنا، درباره ابزارهای تامین منافع ملی در شرلیط فعلی کشور، گفت: اگر دغدغه ما انقلاب، مردم و استمرار و پویایی ایران اسلامی مقتدر باشد باید به این سمت برویم که منافع ملی برای ما در اولویت باشد؛ منافع ملی مفهومی عام‌تر از امنیت ملی است و مجموعه‌ای از منافع سیاسی، اقتصادی، امنیتی را در بر می‌گیرد. بنابراین اگر افراد و گروه‌های سیاسی در پی منافع ملی باشند دیگر دوگانه‌سازی جنگ یا مذاکره موضوعیت پیدا نمی‌کند.

مشاور رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس ادامه داد: اما وقتی یکی از این دو را ارجح می‌دانیم، این امر باعث می‌شود تا مسیر را مقداری گم کنیم. بنابراین باید بدانیم منافع ملی ما اولا بر اساس پاره‌ای از شاخص‌های کلی، ثانیا بنا به فهم زمانه و تدبیر درست روزانه، ماهانه و هفتگی و ثالثا متغیرهای بیرونی و داخلی تعیین می‌شود. در این چارچوب دیگرجنگ و مذاکره به تنهایی هدف نیستند بلکه ابزار تامین منافع ملی هستند.

منافع ملی‌ باید با کمترین هزینه و بیشترین فایده تامین شود

وی با تاکید بر اینکه دو ابزار مذاکره و جنگ به فراخور تامین منافع ملی به کار گرفته می‌شود، تاکید کرد: کوبیدن صرف بر طبل جنگ یا اصرار بی‌مورد بر دیپلماسی در جایی که دیگر مذاکره و گفت‌وگو جواب نمی‌دهد، بی‌معنا است. طبیعی است که در راه تأمین منافع ملی‌ باید کمترین هزینه را بدهیم و بیشترین فایده را ببریم و این یک اصل است و هر کشوری سعی می‌کند به آن التزام داشته باشد.

طالبی‌نژاد ادامه داد: مردم، کشور و نظام ما هرگز آغاز کننده جنگ نبودند و اصراری هم بر ادامه جنگ نداشتند زیرا همه می‌دانند که جنگ به مراتب پرهزینه‌تر از صلح است. البته وقتی می‌گوییم جنگ منظور حالت تهاجمی گرفتن است وگرنه دفاع و مقاومت مقتدرانه یک امر پسندیده است.

مشاور رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس ادامه داد: بنابراین اگر ملتزم باشیم که اولا باید منافع ملی کشور تامین شود، ثانیا این منافع باید با کمترین هزینه و بیشترین فایده به دست آید و ثالثا اصول، چارچوب‌ها و خطوط قرمز مانند انتقام، پشیمان کردن دشمن از تعرض به خاک کشور، استقلال و استکبارستیزی، تداوم مقاومت رعایت شود، نباید فی‌نفسه بین جنگ و مذاکره تفاوت قائل شویم.

در مسیر مذاکرات به وحدت و تبعیت از فرامین رهبر انقلاب احتیاج داریم

وی با بیان اینکه امیدوارم آنهایی که صرفا جنگ را ابزار تامین منافع ملی می‌دانند، واقعا دغذغه ملی داشته باشند، گفت: طبعا ما در مسیر مذاکرات احتیاج به وحدت، انسجام و تبعیت واقعی و عملیاتی از فرامین رهبر انقلاب داریم. علاوه بر این تجربه‌های تلخ و شیرینی هم طی ۴۰ سال گذشته در مسیر مذاکرات به دست آورده‌ایم که راهنمای مسیر آینده است.

طالبی‌نژاد در ارزیابی تاثیر منفی دوگانه سازی جنگ و مذاکره و بسط دامنه آن به توهین و تخریب مسئولان کشور اظهار داشت: مسئولین کشور حتما مورد اعتماد رهبر انقلاب هستند. نباید کاری کنیم که اعتماد مردم به آنها سلب شود زیرا این اعتمادزدایی و اعتبارزدایی باعث دلسردی مسئولان می‌شود. دوگانه‌سازی میان جنگ و مذاکره انسجام ملی را هدف قرار می‌دهد و این خواست دشمن است.

مشاور رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس ادامه داد: در موضوع مهمی مثل دیپلماسی و سیاست خارجی حتما باید مسئولی که پشت میز مذاکره می‌نشیند، از پشتوانه قوی اعتماد داخلی برخوردار باشد و احساس کند نماینده یک ملت است. بنابراین رفتار برخی جریان‌ها دشمن را ترغیب می‌کند تا در صفوف ما اختلاف ایجاد کند و از قدرت چانه‌زنی بین‌المللی مسئولین نیز بکاهند.

فرمول مواجهه با دشمن، صدای واحد داخلی است

وی با تاکید بر اینکه فرمول مواجهه با دشمن فریب‌کار و جنگ‌طلب ایجاد دیدگاه و صدای واحد از درون کشور است، گفت: اگر در خیابان‌ها و رسانه‌ها علیه مذاکره کنندگان سخن گفته شود، کشور تضعیف می‌شود. البته این‌گونه سخنان صرفا شامل مسئولین ارشد دیپلماسی نمی‌شود و شاهد بودیم از زمان عملیات وعده صادق ۱ و ۲ عده‌ای به فرماندهان نظامی که اکنون دیگر شهید شده‌اند و در بین ما نیستند، چه اتهاماتی زدند. بنابرایناتهاماتی که بعضا متوجه فرماندهان دیپلماسی می‌شود و ناپسند است، پیشتر نیز به فرماندهان و مدیران ارشد جنگ نسبت داده شده بود.

طالبی‌نژاد در ارزیابی مفهوم «پیروزی» ایران پس از دو جنگ تحمیلی در یک سال اخیر اظهار داشت: همین که دشمن را در رسیدن به اهدافش ناکام کرده‌ایم یعنی به پیروزی رسیده‌ایم. دشمن نه تنها به اهداف استراتژیک خود نرسید بلکه در اهداف تاکتیکی خود نیز شکست خورد. یادمان نرود آنها با چه سخنانی حمله را آغاز کردند، مثلا گفتند سه روزه کار را تمام کرده و ایران را واردار به تسلیم می‌کنیم و بلوف‌های زیادی زدند. اما در نهایت تمام اندیشکده‌های دنیا از جمله اندیشکده‌های اروپا، آمریکا مبتنی بر داده‌های میدان اطمینان دادندکه ایران پیروز این جنگ بود.

مشاور رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس ادامه داد: اما یادمان باشد که مهم‌تر از پیروزی نظامی، پیروزی استراتژیک است زیرا پیروزی صرفا به معنای پیروزی نظامی نیست. دشمن بهترین تجهیزات نظامی و بودجه‌های چند ده برابری ما را دارد اما میدان ما در عمل، قدرت خود را نشان داد. وقتی رهبری نظام و فرماندهان اصلی آن را به شهادت رساندند دشمن به زعم خود تصور کند که مردم به خیابان می‌آیند و سیستم فرو می‌پاشد اما این اتفاق روی ندهد، مثل روز روشن است که دشمن به هدفش نرسید.

شکست دشمن نباید منجر به وادادگی یا ساده‌سازی جنگ از طرف ما شود

وی با تاکید بر اینکه ناکامی دشمن در جنگ اخیر نباید منجر به خطای محاسباتی ما شود، تصریح کرد: اما شکست مهاجمان به این معنی نیست که ما از یک طرف وادادگی و انفعال را بپذیریم یا از سوی دیگر دچار ساده‌سازی و دست کم گرفتن آنها شویم، همچنین نباید این تصور پیش آید که دشمن نتوانست آسیبی به ما وارد کند.

طالبی‌نژاد در تحلیل علت گزفه‌گویی دشمنان علیه ملت ایران پس از ناکامی در جنگ، گفت: این سخنان بخشی از ادبیات جنگ است، رجزخوانی در طول تاریخ و در تمام جنگ ها مرسوم بوده است و جزئی از فضای روانی و تبلیغاتی جنگ را شکل می‌دهد. مثلا دشمن ممکن است مدام بگوید ما در حال نابود کردن ایران هستیم یا توان نظامی آن را از بین برده‌ایم و لاف‌زنی‌هایی از این دست که صرفا در حد رجزخوانی باید مورد توجه قرار گیرد نه بیشتر.

مشاور رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس با تاکید بر اینکه یکی دیگر از شاخصه‌های پیروزی در جنگ اخیر، وحدت و انسجام مردم است، اظهار داشت: سابقه تاریخی ایرانیان نشان می‌دهد که همواره در برابر دشمنان ایستادگی و از منافع ملی خود حراست کرده‌اند، در جنگ اخیر نیز به رغم اینکه در داخل اختلافات وجود داشته باشد، متحدتر از همیشه در برابر دشمن خارجی ایستادند.

ترامپ در محاسباتش امر سیاسی را شخصی کرد

وی در پاسخ به این پرسش که چرا دشمن نتوانست مقاومت مردم ایران و توان نظامی کشور را پیش‌بینی کند، گفت: اولا ترامپ در محاسباتش یک امر سیاسی را شخصی‌سازی کرد و به قول املاکی‌ها با نگاه «بده بستان» سراغ مسائل مهم و راهبری رفت؛ چنین نگاهی این عوارض را هم دارد و فرد را دچار خطای محاسباتی می‌کند. ثانیا وی درکی از «هسته سخت» نظام ما که همان قلوب متحد مردم بود نداشت و ثالثا ما برگ‌های برنده خوبی داشتیم که از برخی از آنها استفاده کردیم و از پاره‌ای دیگر هنوز استفاده نکرده‌ایم.

طالبی‌نژاد ادامه داد: دشمن حماقت به خرج داد و رهبر ما را شهید کرد، در اوج مذاکره و دیپلماسی دو بار در طی یک سال به ما حمله کرد، اما در طرف مقابل ما توانستیم از برگه تنگه هرمز به عنوان یک مزیت و ابزار بازدارنده استفاده کنیم و گلوگاه تنظیم انرژی جهان را کنترل کنیم. در این زمینه خود ترامپ نیز معترف است که مشاوران و کارشناسان به وی نگفته بودند که ایران ممکن است تنگه هرمز را ببندد و بر اقتصاد جهان تاثیر بگذارد.وقتی کشوری با آن همه ادعا و مراکز مطالعاتی، پیش‌بینی انجام چنین راهبری را نکرده است، طبیعتا در جنگ ناکام می‌ماند.

مشاور رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس درباره چرایی استفاده ایران از امتیاز تنگه هرمز برای مقابله با دشمنان گفت: این تنگه تا پیش از جنگ باز بود و هیچ کشوری هم برای عبور و مرور از آن عوارضی به ایران نمی‌داد. اما دشمن با تهدیدهایش درباره انرژی هسته‌ای و توان موشکی کشور باعث شد تا جهان با مقوله بسته شدن تنگه هرمز به عنوان یک کارت جدید و یک مزیت ژئوپولیتیک مواجه شود.
وی با اشاره به یکی دیگر از موارد خطای محاسباتی مهاجمان گفت: دشمنان از کلام نافذ رهبر شهید که فرموده بودند «اگر جنگی آغاز شد، جنگ منطقه‌ای خواهد بود» محاسبه غلطی داشتند. آنها تصور می‌کردند این تهدید، صرفا زبانی است و هرگز عملیاتی نمی‌شود اما گوشه‌هایی از این جنگ منطقه‌ای را دیدند و منافع آمریکا نیز در آن آسیب دید حتی در حملات پیش دستانه نیز آمریکا متضرر شد.

دشمن به کشورهای عربی اطمینان داد بود که تهدیدهای ایران پوشالی است!

طالبی‌نژاد افزود: دشمن به سران کشورهای عربی اطمینان داد بود این تهدیدها پوشالی است و جمهوری اسلامی ایران هرگز قدرت عملیاتی کردن آن را ندارد! اما سران آن کشورها دیدند که قدرت آتش ما منطقه را در برگرفت و منافع آمریکا را هم تهدید کرد.طبیعی است که در مواجهه با چنین وضعیتی کشورهایی که اجازه دادند از سرزمین آنها برای حمله به ایران استفاده شود، به دست و پا بیفتند زیرا در هراس هستند که نکند شرایطی پیش آید که آمریکا از منطقه برود و آنها بمانند و ایران.

مشاور رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس با تاکید بر اقتصاد وابسته بسیاری از کشورهای منطقه به آمریکا، اظهار داشت: همه می‌دانیم که اقتصاد بسیاری از کشورهای منطقه خلیج فارس، کاملا مصنوعی و شیشه‌ای است و تهدید آن برای ما به لحاظ فاصله سرزمینی و در تیررس بودن کار دشواری نیست.

وی با بیان اینکه دشمنان درباره مولفه «تاب‌آوری» مردم ایران نیز دچار محاسبه غلط شده بودند، گفت: آنها تصور می‌کردند بعد از اینکه محاصره را انجام دهند مردم تاب نمی‌آورند و با حاکمیت درگیر می‌شوند. البته درست است که جنگ به معیشت مردم خسارت زده است اما کشور در شرایط جنگی قرار دارد و مردم با آگاهی نسبت به شرایط موجود، دشواری‌ها را تحمل می‌کنند.

عدم شناخت روحیه مردم منجر به خطای راهبردی عمیق دشمن شد

طالبی‌نژاد با اشاره به تجمعات خیابانی در طی چند ماه گذشته، آن را نشانه‌ای از استقامت و تاب‌آوری مردم ایران دانست و اظهار داشت: تاکنون به ۵۵ میدان شهر برای سخنرانی رفته‌ام، چند روز پیش دوباره به یکی محله‌ها که از نظر اقتصادی شرایط مطلوبی ندارد، رفتم و شاهد بودم مردم، روحیه آنها و شعارهایشان تغییری نکرده است. این حضور مردم شوخی‌بردار نیست، آنها چند ماه با فرزند خرسال در میادین شهرها ایستادگی کرده‌اند اما عدم شناخت این روحیه منجر به خطای راهبردی عمیق دشمن شد.

مشاور رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس در ارزیابی برخی گمانه زنی‌ها درباره چگونگی پایان جنگ گفت: واقعیت این است که حوادث مرتبط با جنگ روی دور تند قرار دارد. فعلا در یک آرامش نسبی به سر می‌بریم اما برخی بر این باور هستند که ممکن است این آرامش و گفتگوها بهانه‌ای برای ایجاد تنش‌های دوباره باشد. برخی دیگر معتقد هستند ترامپ از این دوره برای تقویت توان راهبردی و نظامی آمریکا استفاده می‌کند و دسته‌ای نیز می‌گویند رئیس‌جمهور آمریکا ممکن است با یک حمله کوتاه و سریع این جنگ را به پایان برساند.

سرما در پیش است و بسته بودن تنگه هرمز کار را برای غربی‌ها دشوار می‌کند

وی ادامه داد: در نهایت نیز برخی تحلیلگران می‌گویند ممکن است جنگ‌های ایذایی و فرسایشی یعنی یک وضعیت ناپایدار که نه جنگ و نه صلح است، ادامه داشته باشد. بنابراین پیش‌بینی اینکه در آینده چه اتفاقی می‌افتد، کار دشواری است. آمریکا محاسبات خود را دارد و بسته بودن تنگه هرمز برای آنها و اروپایی‌ها – با توجه به در پیش بودن فصل سرما – کار را دشوار می‌کند، همچنین آنها برای تهیه سوخت نیز دچار چالش شده‌اند و در آمریکا نیز انتخابات در پیش است.

طالبی‌نژاد با اشاره به نقش سایر بازیگران در تداوم جنگ یا پایان یافتن آن گفت: میانجی‌ها نیز در حال آسیب از این وضعیت هستند زیرا همگان نسبت به اقتصاد کشورهایی مانند عربستان، قطر و سایر کشورهای عربی وقوف دارند و بخشی از پایان جنگ به تلاش‌ها آنها بستگی دارد. اما یک متغیر تعیین‌کننده نیز رژیم اسرائیل است، فرد افراطی و تندی مانند نتانیاهو به جنگ و بحران نیاز دارد تا در انتخابات برنده شود.

مشاور رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس در پایان تاکید کرد: هر چند از زمان آتش‌بس تاکنون روی تقویت نیروهای مسلح کار کرده‌ایم و در آمادگی کامل هستند اما به دنبال گسترش جنگ نیستیم و حکمرانی باید به وضعیت عادی بازگردد تا امور سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی کشور، بعد از حدود ۱۳ تا ۱۴ ماه دوباره سر و سامان پیدا کند. البته همچنان تاکید می‌کنم که اقتدار مردم اگر با جنگ تامین شود باید مسیر جنگ در پیش گرفته شود و اگر با مذاکره بتوانیم به آن دست یابیم باید مسیر گفتگو و دیپلماسی طی شود. بنابراین میدان، خیابان و دیپلماسی باید در خدمت تأمین منافع ملی، توسعه، تحول و پویایی کشور باشد.