جنگی که پیش از تسخیر سرزمین ها، ذهن ملت ها را نشانه می گیرد*سودابه خانی

پویاخبر -تاریخ ملت‌ها فقط در میدان جنگ و پشت میز مذاکرات نوشته نمی‌شود؛ گاهی سرنوشت یک کشور در نبردی رقم می‌خورد که سلاح آن نه موشک و توپخانه، بلکه تصویر، خبر، حافظه و روایت است. جهان امروز با شکل پیچیده‌تری از رقابت قدرت‌ها مواجه است؛ رقابتی که در آن تسلط بر ذهن و جهت‌دهی به افکار عمومی، به اندازه برخورداری از قدرت نظامی و اقتصادی اهمیت پیدا کرده است.

علیرضا زاکانی شهردار تهران در سخنان خود در جمع اصحاب رسانه در سومین جام رسانه‌ای امید، با تأکید بر اهمیت این عرصه، جنگ شناختی را یکی از جدی‌ترین میدان‌های تقابل در جهان معاصر دانست؛ میدانی که هدف آن، پیش از آنکه جغرافیای یک سرزمین باشد، ادراک و باور مردمان آن سرزمین است.

برای فهم ریشه‌های این تقابل، باید به حافظه تاریخی ایران بازگشت؛ به دو قرن پرهزینه‌ای که ضعف ساختار سیاسی، وابستگی حاکمان و مداخله قدرت‌های خارجی، بخش‌هایی از استقلال و تمامیت سرزمینی کشور را تحت تأثیر قرار داد. از قراردادهای تحمیلی و جدایی سرزمین‌ها تا حضور و تصمیم‌گیری قدرت‌های خارجی در حساس‌ترین مقاطع تاریخ ایران، شواهد تاریخی متعددی از دوره قاجار و پهلوی وجود دارد که نشان می‌دهد وابستگی سیاسی چگونه می‌تواند اراده ملی را به حاشیه براند. زاکانی نیز در بازخوانی این دوره تاریخی، بر ضرورت توجه به گذشته و شناخت هزینه‌های وابستگی تأکید کرد؛ چراکه فراموشی تاریخ، می‌تواند زمینه تکرار تجربه‌های تلخ را فراهم کند.

انقلاب اسلامی در چنین بستری شکل گرفت؛ تحولی که صرفاً جابه‌جایی یک نظام سیاسی نبود، بلکه مدعی بازتعریف جایگاه ایران در معادلات جهانی و بازیابی استقلال سیاسی کشور شد. زاکانی در تبیین این موضوع، انقلاب اسلامی را حامل یک پیام و افق تمدنی متفاوت دانست؛ گفتمانی که به باور او، در برابر الگوی سلطه‌محور قدرت‌های جهانی قرار گرفته است. در این چارچوب، تقابل تنها بر سر سیاست‌های یک دولت نیست، بلکه اختلافی بنیادین درباره مفهوم قدرت، استقلال ملت‌ها و آینده نظم جهانی شکل گرفته است؛ یک الگو بر قدرت سخت، سلطه و بهره‌برداری از ملت‌ها تکیه دارد و الگوی دیگر بر استقلال، اندیشه، هویت و مشارکت ملت‌ها تأکید می‌کند.

در چنین معادله‌ای، رسانه دیگر صرفاً ابزار انتقال اطلاعات نیست؛ به میدان شکل‌دهی به واقعیت ذهنی جامعه تبدیل شده است. گاهی یک خبر دروغ نیست، اما با حذف بخشی از واقعیت، تغییر زمینه یا برجسته‌سازی گزینشی، تصویری ناقص و گمراه‌کننده می‌سازد. گاهی یک دستاورد چنان در حاشیه قرار می‌گیرد که گویی اساساً وجود نداشته و گاهی یک ضعف واقعی به شکلی بازنمایی می‌شود که تمام ظرفیت‌ها و واقعیت‌های دیگر را می‌پوشاند. این همان نقطه‌ای است که مرز میان اطلاع‌رسانی و عملیات روانی اهمیت پیدا می‌کند. تأکید زاکانی بر نقش رسانه در این میدان، ناظر بر همین واقعیت است که رقابت امروز تنها بر سر تولید خبر نیست؛ بلکه بر سر چگونگی تفسیر واقعیت و اثرگذاری بر ذهن مخاطب جریان دارد.

با این همه، دفاع از یک روایت زمانی اعتبار پیدا می‌کند که با واقعیت‌های زندگی مردم پیوند داشته باشد. هیچ جامعه‌ای صرفاً با تکرار مفاهیم بزرگ و تأکید بر گذشته، در برابر جنگ شناختی مصون نمی‌شود. اعتماد عمومی، کارآمدی مدیریت، پاسخ‌گویی مسئولان، عدالت و به رسمیت شناختن نقد، پشتوانه‌های واقعی قدرت رسانه‌ای هستند. اگر قرار است روایت پیشرفت در جامعه شنیده شود، باید نشانه‌های آن در زندگی روزمره مردم قابل مشاهده باشد. رسانه نیز باید بتواند هم دستاوردها را منصفانه بازتاب دهد و هم کاستی‌ها را بدون ملاحظه‌کاری به مطالبه عمومی تبدیل کند؛ زیرا پنهان کردن مسئله، نه‌تنها آن را حل نمی‌کند، بلکه میدان را برای روایت‌های غیرواقعی گسترده‌تر می‌سازد.

امروز نبرد اصلی تنها بر سر آنچه در جهان اتفاق می‌افتد نیست؛ بر سر این است که چه کسی حق روایت کردن آن را در اختیار می‌گیرد و کدام تصویر در حافظه نسل‌ها ماندگار می‌شود. سخنان علیرضا زاکانی در جمع فعالان رسانه‌ای، بار دیگر توجه‌ها را به این واقعیت جلب می‌کند که رسانه در معادلات جدید جهانی، بخشی از میدان قدرت و رقابت تمدنی است. اما حضور مؤثر در این میدان، صرفاً با تکرار مواضع و بازنشر پیام‌ها امکان‌پذیر نیست؛ روایت معتبر به سند، تحلیل، شفافیت و اعتماد عمومی نیاز دارد. در عصر تسخیر ذهن‌ها، قدرت واقعی از آنِ رسانه‌ای است که بتواند حقیقت را دقیق روایت کند، اعتماد بسازد و میان حافظه تاریخی یک ملت و افق آینده آن پیوند برقرار سازد.

#ایران_قوی

#جام_رسانه_امید

#StrongIran

#ایلام-قوی

#ایلام_قوی