وقتی پای تولید و امنیت انرژی کشور در میان است؛ حتی جنگ هم نمی‌تواند چراغ پالایشگاه را خاموش کند

چهل چراغی در دست*فرزانه محمودی

پویاخبر-روایت چهل روز ایستادگی در ستاره خلیج فارس؛ از خودکفایی فناورانه تا تاب‌آوری در خط مقدم امنیت انرژی

گاهی امنیت یک کشور نه در مرزهای جغرافیایی، بلکه در قلب زیرساخت‌های حیاتی آن تعریف می‌شود؛ در نیروگاه‌هایی که برق تولید می‌کنند، در پالایشگاه‌هایی که سوخت می‌سازند و در کارخانه‌هایی که حتی در دشوارترین شرایط، اجازه نمی‌دهند چرخه اقتصاد و زندگی مردم متوقف شود. اینجاست که مفهوم مقاومت از یک واژه فراتر می‌رود و در قامت استمرار تولید، حفظ زیرساخت‌ها و ایستادگی نیروی انسانی معنا پیدا می‌کند.

پالایشگاه ستاره خلیج فارس یکی از مهم‌ترین مصادیق این واقعیت در صنعت انرژی ایران است؛ مجموعه‌ای که روایت آن از روزهای تحریم تا دوران بهره‌برداری و از مسیر خودکفایی فناورانه تا تجربه جنگ چهل‌روزه، تصویری از پیوند دانش، اراده و امنیت ملی ارائه می‌دهد.

قانعی‌فرد، مدیرعامل شرکت نفت ستاره خلیج فارس، در روایت خود از تجربه این مجموعه، بر یک حقیقت مهم تأکید می‌کند: استمرار تولید در شرایط جنگی، نتیجه سال‌ها اعتماد به نیروی متخصص ایرانی، انباشت دانش فنی و شکل‌گیری توان داخلی برای اداره و نگهداری یک صنعت راهبردی است.

از رؤیای صنعتی تا یکی از مهم‌ترین سنگرهای امنیت انرژی

داستان ستاره خلیج فارس از سال ۱۳۸۵ آغاز شد؛ زمانی که پس از مطالعات تخصصی، احداث پالایشگاهی با هدف تبدیل میعانات گازی به فرآورده‌های ارزشمند نفتی و جلوگیری از خام‌فروشی در دستور کار قرار گرفت.

عملیات اجرایی این پروژه در سال ۱۳۸۷ در زمینی به وسعت حدود ۷۳۰ هکتار در بندرعباس آغاز شد. سه پروژه بزرگ شامل احداث پالایشگاه، تأمین خوراک از عسلویه و ایجاد زیرساخت‌های پشتیبان، به‌صورت هم‌زمان تعریف شدند؛ اما تحریم‌ها خیلی زود مسیر اجرای پروژه را با چالشی جدی مواجه کردند.

شرکت‌های خارجی حاضر در کنسرسیوم ساخت، از ادامه همکاری انصراف دادند و کشور را ترک کردند. در شرایطی که بخش مهمی از پشتیبانی فنی و اجرایی خارجی از دسترس خارج شده بود، متخصصان ایرانی مسئولیت پیشبرد پروژه را بر عهده گرفتند.

با ورود قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا به‌عنوان پیمانکار اصلی در سال ۱۳۹۰، روند اجرایی شتاب گرفت و سرانجام نخستین فاز پالایشگاه در سال ۱۳۹۵ به بهره‌برداری رسید. طی حدود دو سال، هر سه فاز مجموعه وارد مدار تولید شدند.

این مسیر، فراتر از احداث یک مجتمع صنعتی بود؛ تجربه‌ای از عبور از وابستگی و شکل‌گیری یک ظرفیت راهبردی در داخل کشور.

تحریم‌هایی که به آزمون خودباوری فناورانه تبدیل شدند

یکی از بخش‌های قابل تأمل روایت قانعی‌فرد، سهم بالای تجهیزات داخلی و توان متخصصان ایرانی در طراحی، راه‌اندازی و بهره‌برداری پالایشگاه است.

به گفته مدیرعامل شرکت نفت ستاره خلیج فارس، حدود ۸۵ درصد تجهیزات این مجموعه در داخل کشور تأمین شده است؛ آماری که در مقایسه با وابستگی قابل توجه بسیاری از صنایع پالایشی به تجهیزات وارداتی، اهمیت ویژه‌ای دارد.

اما دستاورد اصلی صرفاً تأمین تجهیزات نبود؛ مسئله مهم‌تر، دستیابی به دانش فنی لازم برای اداره مستقل آن‌ها بود.

نمونه شاخص این موضوع، تجربه بومی‌سازی منطق کنترلی کمپرسورهای پیشرفته ساخت شرکت زیمنس آلمان است؛ تجهیزاتی حساس که در واحدهای فرایندی پالایشگاه نقش حیاتی دارند و با فناوری پیچیده، در تأمین و گردش هیدروژن مورد نیاز فرایندها مشارکت می‌کنند.

قانعی‌فرد در تشریح این تجربه از همکاری متخصصان جوان دانشگاه‌های صنعتی شریف و تهران در کنار نیروهای متخصص فرایندی، ابزار دقیق، برق و الکترونیک سخن می‌گوید؛ تیمی که توانست طی حدود ۴۰ روز، منطق کنترلی این تجهیزات را بومی‌سازی کند و امکان اعمال تغییرات و مدیریت مستقل سامانه را برای متخصصان داخلی فراهم آورد.

این اتفاق از منظر صنعتی یک دستاورد فنی و از منظر راهبردی یک تحول مهم است؛ زیرا استقلال واقعی یک صنعت زمانی محقق می‌شود که علاوه بر مالکیت تجهیزات، دانش تعمیر، نگهداری، اصلاح و مدیریت فناوری نیز در اختیار نیروهای داخلی باشد.

در واقع، تحریم در این تجربه اگرچه محدودیت ایجاد کرد، اما ضرورت اتکا به دانش داخلی را به یک اولویت عملیاتی تبدیل کرد.

چهل روز جنگ؛ وقتی استمرار تولید به معنای دفاع از زندگی مردم است

اما مهم‌ترین فراز این روایت، تجربه پالایشگاه ستاره خلیج فارس در جنگ چهل‌روزه است؛ روزهایی که پایداری زیرساخت‌های حیاتی کشور معنایی فراتر از شاخص‌های معمول تولید پیدا می‌کند.

در شرایط جنگی، استمرار فعالیت یک پالایشگاه بزرگ، صرفاً به روشن ماندن تجهیزات و فعال بودن واحدهای فرایندی محدود نیست. مدیریت نیروی انسانی، آمادگی عملیاتی، مراقبت از تجهیز تأکید مدیرعامل پالایشگاه بر ضرورت آشنایی دانش‌آموزان و دانشجویان با صنایع راهبردی جنوب کشور نیز از همین منظر اهمیت دارد. بازدیدهای صنعتی، پیوند دانشگاه با محیط واقعی تولید و آشنایی نسل جدید با ظرفیت‌های ملی می‌تواند مسیر تربیت متخصصان آینده را هموار کند.

امید در صنعت، زمانی معنا پیدا می‌کند که یک جوان بداند می‌تواند در ساخت، توسعه و مدیریت زیرساخت‌های بزرگ کشور نقش‌آفرین باشد؛ همان‌طور که متخصصان جوان ستاره خلیج فارس توانستند در یکی از پیچیده‌ترین پروژه‌های صنعتی ایران مسئولیت‌های تعیین‌کننده‌ای بر عهده بگیرند.

چراغی که باید برای آینده روشن بماند

روایت پالایشگاه ستاره خلیج فارس، روایت عبور از چند آزمون بزرگ است؛ آزمون ساخت در شرایط تحریم، آزمون دستیابی به دانش فنی، آزمون افزایش ظرفیت تولید و آزمون حفظ پایداری در روزهای جنگ.

اما اهمیت این تجربه تنها در گذشته و دستاوردهای ثبت‌شده آن خلاصه نمی‌شود. آینده این مجموعه نیز به طرح‌های توسعه‌ای، تأمین پایدار خوراک، امکان جایگزینی بخشی از خوراک میعانات گازی با نفت خام و افزایش بهره‌وری عملیاتی وابسته است.

از سوی دیگر، استمرار دستاوردهای این صنعت نیازمند سیاست‌گذاری دقیق در حوزه مصرف، سرمایه‌گذاری در فناوری، نگهداشت تجهیزات و حمایت از سرمایه انسانی متخصص است.

آنچه از روایت قانعی‌فرد می‌توان دریافت، فراتر از عملکرد یک مجموعه صنعتی است؛ این روایت نشان می‌دهد که چگونه اعتماد به توان داخلی می‌تواند یک پروژه متوقف‌شده در دوران تحریم را به یکی از مهم‌ترین مراکز تأمین سوخت کشور تبدیل کند و چگونه سرمایه انسانی می‌تواند در روزهای بحران، نقش تعیین‌کننده‌ای در استمرار فعالیت زیرساخت‌های حیاتی داشته باشد.

ستاره خلیج فارس را باید فراتر از یک پالایشگاه دید؛ این مجموعه نمادی از پیوند خودباوری فناورانه، امنیت انرژی و تاب‌آوری صنعتی ایران است.

در روزهایی که جنگ، استمرار فعالیت زیرساخت‌های حیاتی را به آزمونی دشوار تبدیل می‌کند، روشن ماندن چراغ تولید معنایی فراتر از یک شاخص اقتصادی دارد؛ معنای آن اطمینان از تداوم زندگی، حرکت چرخ‌های اقتصاد و حفظ امنیت انرژی مردم است.

و این شاید مهم‌ترین پیام امید در روایت چهل روز ایستادگی باشد:

جنگ می‌تواند زیرساخت‌ها را در معرض تهدید قرار دهد، اما نمی‌تواند اراده ملتی را که دانش، تخصص و توان تولید را در اختیار دارد، متوقف کند. چراغ تولید باید روشن بماند؛ چون پشت آن، امنیت و آرامش میلیون‌ها ایرانی ایستاده است.

#ایران_قوی
#جام_رسانه_امید
#StrongIran
#ایلام-قوی
#ایلام_قوی